Prawa konsumenta

Jakie zapisy w umowie z konsumentem są nielegalne? Sprawdź!

Potrzebujesz ok. 3 min. aby przeczytać ten wpis

Różnego rodzaju kontrakty zawieramy w wielu, nawet codziennych, sytuacjach. Najbardziej powszechne są umowy dotyczące kupna–sprzedaży produktów i usług. W relacji między przedsiębiorcą a konsumentem to ten pierwszy jest silniejszą stroną ze względu na większą wiedzę. Stąd konsumenci są dodatkowo chronieni przez prawo. Sprawdzamy, jakie zapisy w umowie z konsumentem są nielegalne.

Artykuł 385(1) kodeksu cywilnego wskazuje, jakie postanowienia umowy zawieranej z konsumentem uznaje się za niedozwolone klauzule umowne. Według przepisów:

§ 1. Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Gotowe wzory umów, tzw. wzorce umowne, mają to do siebie, że są kształtowane tylko przez jedną stronę umowy. W umowie przedsiębiorca określa nie tylko swoje prawa i obowiązki, lecz także prawa i obowiązki konsumenta. Zdarza się więc, że konsumentom narzuca się niekorzystne klauzule. Konsument może odrzucić postanowienia kontraktu, jeśli się z nimi nie zgadza, ale często nie ma świadomości, że zawarte w umowie przepisy są nielegalne. Swobodę przedsiębiorców w tym zakresie ogranicza kodeks cywilny. 

Najczęściej stosowane niedozwolone klauzule

Artykuł 385(3) kodeksu cywilnego nie wyczerpuje całej listy niedozwolonych klauzul umownych. W przepisach zawarto tylko te najczęściej stosowane. W wielu sytuacjach to sąd może zdecydować, czy dane postanowienie, co do którego konsument zgłosił zastrzeżenia, jest niezgodne z prawem.

Według artykułu 385(3) kodeksu cywilnego niedozwolonymi klauzulami umownymi są te, które w szczególności:

  • wyłączają lub ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za szkody na osobie;
  • wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania;
  • przewidują postanowienia, z którymi konsument nie miał możliwości zapoznać się przed zawarciem umowy;
  • zezwalają kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta;
  • uzależniają zawarcie umowy od przyrzeczenia przez konsumenta zawierania w przyszłości dalszych umów podobnego rodzaju;
  • uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku z tą zawierającą oceniane postanowienie;
  • uprawniają kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie;
  • wyłączają obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części, jeżeli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania;
  • pozbawiają wyłącznie konsumenta uprawnienia do rozwiązania umowy, odstąpienia od niej lub jej wypowiedzenia;
  • nakładają wyłącznie na konsumenta obowiązek zapłaty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy;
  • stanowią, że umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile konsument, dla którego zastrzeżono rażąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia.

Jeśli konsument uważa, że w umowie zawarto niedozwolone klauzule, może wytoczyć sprzedającemu indywidualne powództwo przed sądem powszechnym.

Zdj. główne: Aymanejed/pixabay.com

Redaktorka i copywriterka, absolwentka Uniwersytetu Wrocławskiego i Instytutu Sztuki PAN. Miłośniczka słów i sztuki w każdym wydaniu. Lubi wszystko, co jest stare, więc często bywa na pchlich targach i marzy o meblach w stylu vintage.
Agata Dobosz
Polecane artykuły
Prawa konsumenta

Na które usługi przysługuje możliwość reklamacji?

Dowiedz się, na przy których usługach można skorzystać z prawa reklamacji. Najważniejsze informacje znajdziesz u nas!
Czytaj Więcej
Prawa konsumenta

Wszystkie prawa zastrzeżone? Wyjaśniamy popularne skróty dotyczące własności

™? ®? Co oznaczają te znaki i na jakie prawa własności wskazują?
Czytaj Więcej
Prawa konsumenta

Książka o polskich konsumentach. Co się w niej znalazło?

Kompendium wiedzy o badaniach rynku w Polsce. Publikacja dla studentów i praktyków - sprawdź!
Czytaj Więcej

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *